De Tebaide van de jonge Lippo Vanni: een vroeg visioen van de Sienese spiritualiteit

De Sienese cyclus Le Tebaide beeldt het werk op het land uit, van ploegen tot oogsten, van tuinieren tot momenten van gebed en meditatie, evenals liefdadigheidswerken, zoals het begraven van de doden en de zorg voor de zieken. Zelfs verleidingen worden afgebeeld, waaronder episodes gewijd aan belangrijke kluizenaarsheiligen zoals Sint Paulus, Sint Antonius de Abt, Sint Hiëronymus en de boetvaardige Sint Maria van Egypte.

Deze laatste fresco's, die zich in het gewelf en op de muren van de ruimte achter de trap bevinden, zijn de meest vergane en gefragmenteerde schilderijen.

Op de westelijke muur worden verhalen verbeeld uit leven van de heilige van Thebe en de heilige Antonius de Abt.

De heilige Paulus van Thebe (ca. 227–341), ook wel Paulus de Eerste Heremiet genoemd, was een Egyptische christelijke kluizenaar. Hij wordt door de kerk gezien als de allereerste heremiet die zich in de woestijn terugtrok.
Heilige Antonius Abt, ook wel Antonius de Grote genoemd, leefde in de 3e en 4e eeuw. Hij gaf alle bezittingen aan de armen en trok zich in eenzaamheid in de woestijn terug. Later voegden andere christenen zich bij hem en vormden een van de eerste gemeenschappen van monniken in zijn klooster in de Oostelijke Woestijn van Egypte. Hij was de eerste monnik die vele volgelingen kreeg en staat daarom bekend als de vader van het kloosterleven.
Links boven op de westelijke muur graven leeuwen een graf om de heilige Paulus te begraven, die dood in een biddende houding wordt gevonden door de heilige Antonius. (a). Daaronder verschijnt Christus aan de heilige Antonius en andere monniken (b).

Verhalen uit het leven van de heilige Hiëronymus bevatten De heilige Hiëronymus verwijdert een doorn uit de poot van de leeuw. (c) en De diefstal van de ezel en de terugkeer van het gestolen dier dankzij de tussenkomst van de leeuw, die de dieven wegjaagt. (d)

Onder het gewelf schildert Lippo Vanni een van de meest iconische scènes uit de christelijke legende van de heilige Maria van Egypte (Maria Aegyptiaca), waarin abt Zosima (Zosimus) zijn mantel geeft aan de naakte Maria van Egypte.(14) Dit is een bekend iconografisch motief uit de christelijke traditie, gebaseerd op het legendarische levensverhaal van de heilige.
De vrome monnik Zosima trekt zich traditiegetrouw tijdens de vastentijd terug in de woestijn van Palestina. Daar komt hij onverwacht een gedaante tegen die door decennia van extreme ascese en blootstelling aan de elementen onherkenbaar is geworden. Maria van Egypte leefde 47 jaar als kluizenaar in de woestijn om te boeten voor haar zondige leven. Haar eigen kleren waren in de loop der jaren vergaan, waarna alleen haar lange witte haren haar nog bedekken. Uit diepe eerbied en schaamte over haar naaktheid geeft Zosima haar een deel van zijn kleding zodat zij zich kan bedekken (14).