Palazzo Pubblico


The Siena Duomo

Facciata

The Mosaic floor and the Porta del Cielo

Libreria Piccolomini

The cript

Ospedale Santa Maria della Scala


Palazzo Piccolomini | Archivio di Stato di Siena


Pinacoteca Nazionale


Basilica dei Servi


Some of the best Restaurants in Siena 


Food shopping addresses in Siena


L’Orto de’Pecci


The Palio


Foundation of Siena


Sienese School of Painting


Fonti di Siena


Urban Trekking in Siena

 

The Siena area


Album Palio di Siena


Video Palio di Siena

 

 

 

 

 





 
Il Palio di Siena

Lippo Vanni, Le Tebaide, parete orientale,  il ciclo di affreschi dell’antica Compagnia dei Disciplinati sotto le volte dell’Ospedale Santa Maria della Scala, Siena

I T

La Tebaide, parete orientale del ciclo di affreschi dell’antica Compagnia dei Disciplinati sotto le volte dell’Ospedale Santa Maria della Scala

Toacana ] Galleria di immagini  
     
   

La Tebaide, il ciclo di affreschi dell’antica Compagnia dei Disciplinati sotto le volte dell’Ospedale Santa Maria della Scala, Siena


   
   

Tegenover de Duomo in Siena ligt het complex van Santa Maria della Scala, een van de oudste ziekenhuizen van Europa dat nu wordt beschouwd als een van de drie belangrijkste artistieke centra van Siena. De voorgevel kijkt rechtstreeks uit op het Piazza Duomo, tegenover de kathedraal. Daar bevindt zich aan de linkerziujde ook de ingang van het museum.

Een kleine geschiedenis. Het hospitaal als politiek instrument van de elite

In de 14e eeuw werd het bestuur van Siena gedomineerd door De Negen (I Nove), een oligarchie van rijke kooplieden en bankiers. Geleidelijk nam deze burgerlijke elite de controle over van het oorspronkelijk door de kathedraal gestichte hospitaal. Door te investeren in Santa Maria della Scala legitimeerden de heersers hun macht via liefdadigheid (caritas). Het verzorgen van zieken, pelgrims en wezen fungeerde als een morele rechtvaardiging voor hun rijkdom en politieke dominantie.
De gouden eeuw van de ziekenhuisinstelling viel tussen de veertiende en de vijftiende eeuw: dankzij de omvangrijke legaten en rijke schenkingen van diverse Sienese adellijke families kon het Santa Maria della Scala zich uitbreiden en werd het verrijkt met kunstwerken en kapellen (denk bijvoorbeeld aan de kerk van de Annunziata en het Pellegrinaio). Santa Maria della Scala groeide uit tot het Ospedale Maggiore, een van de grootste en rijkste instellingen van Europa met een enorme economische macht. Dankzij legaten, schenkingen en een slim pensioenstelsel (waarbij kluizenaars en burgers hun vermogen inruilden voor levenslange zorg) bezat het hospitaal enorme stukken landbouwgrond, naast administratieve kantoren en pakhuizen, de zogenaamde grancie. Deze economische schaalvergroting bood het hospitaalbestuur het kapitaal om op te treden als een van de meest dynamische kunstverzamelaars en mecenassen van Centraal-Italië.

De Sala del Pellegrinaio (Zaal van de Pelgrims) is een historische 14e-eeuwse zaal in het museumcomplex die beroemd werd om zijn fresco's van Domenico di Bartolo, Vecchietta en Priamo della Quercia, die het vroege zorg- en liefdadigheidswerk van het ziekenhuis tonen. De wanden van deze grote ziekenzaal werden tussen 1440 en 1444 volledig beschilderd. Waar religieuze kunst destijds de norm was, tonen deze fresco's op realistische wijze de dagelijkse werking, ziekenzorg en humanitaire missie van het middeleeuwse hospitaal.
De fresco's dienden als visueel manifest om de barmhartigheid en de onafhankelijkheid van het hospitaal te tonen aan de pelgrims die er verbleven.

Naast de Pellegrinaio herbergt het enorme complex nog andere belangrijke schilderingen op verschillende verdiepingen. De Sagrestia Vecchia (Oude Sacristie) werd volledig beschilderd door Lorenzo Vecchietta tussen 1446 en 1449 met verhalen uit het Oude en Nieuwe Testament. De Cappella delle Donne (Vrouwenkapel) bevat fragmenten van het 14e-eeuwse fresco De Drie-eenheid met de heiligen Filippus en Laurentiusdoor Martino di Bartolomeo. De Tebaide, een bijna monochrome 14e-eeuwse fresco-cyclus die scènes uit het kluizenaarsleven in de Egyptische woestijn uitbeeldt, werd in 1999 herontdekt en gerestaureerd.

De frescocyclus Thebaide in de oude toegangsruimte van de Compagnia dei Disciplinati

 

Lippo Vanni,  il ciclo di affreschi Le Tebaide (parete est), Ospedale Santa Maria della Scala, Siena
Lippo Vanni, il ciclo di affreschi Le Tebaide (parete est),
Ospedale Santa Maria della Scala, Siena {1]

In 1999, tijdens renovatiewerkzaamheden in de kelder van het Ospedale Santa Maria della Scala, werd de huidige cyclus van bijna monochrome fresco's ontdekt op het gewelf en de muren van een kleine ruimte. Deze cyclus beeldt scènes uit het kluizenaarsleven van de vroege kerkvaders uit, volgens een iconografie die gewoonlijk Thebaïs genoemd wordt.
De frescocyclus Thebaide dat de oude toegangsruimte van de Compagnia dei Disciplinati sierde, werd in november 2025 permanent opgenomen in de rondleiding van het museum van Santa Maria della Scala. De schilderijen tonen bezoekers talloze scènes uit het leven van de monniken en kluizenaars uit de oudheid. Onderzoeken uitgevoerd door Alessandro Bagnoli [2] en Maria Corsi [3] dateren de cyclus van vóór de Grote Pest van 1348 en schreven de fresco’s aanvankelijk toe aan een schilder die beïnvloed was door Ambrogio en Pietro Lorenzetti, vergelijkbaar met het werk van Niccolò di ser Sozzo en de jonge Lippo Vanni. De Italiaanse kunsthistoricus Alessandro Bagnoli heeft de fresco-cyclus van de Tebaide toegeschreven aan Lippo Vanni.

In een eerste studie in 2001 presenteerde Bagnoli de ontdekte muurschilderingen nog voorzichtig als het werk van een anonieme 'Meester van de Tebaide’.
Na nader onderzoek wees hij in 2009 dit uitzonderlijke werk definitief toe aan de Sienese kunstenaar Lippo Vanni, een schilder die daadwerkelijk was opgeleid in de kringen van Ambrogio Lorenzetti. We kunnen de frescocyclus in de ruimte van de voormalige Compagnia dei Disciplinati daardoor dateren op de vroege jaren veertig van de veertiende eeuw (rond 1341–1345).

   
   
La Tebaide (parete est), il ciclo di affreschi sotto le volte dell’Ospedale Santa Maria della Scala, Siena, attribuito al pittore senese Lippo Vanni

La Tebaide (parete est), il ciclo di affreschi sotto le volte dell’Ospedale Santa Maria della Scala, Siena,
attribuito al pittore senese Lippo Vanni [1]

 
   

La Tebaide, de Thebaïs

De Thebaïs was in de oudheid het gebied rond de Egyptische stad Thebe. In de rotswoestijn van de Thebaïs vestigden zich kluizenaars die aan de basis zouden liggen van het vroegchristelijke monachisme. De Thebaid is een episch gedicht van de 1e-eeuwse Romeinse dichter Statius, waarin de mythologische burgeroorlogen van Thebe in verschillende afleveringen worden verteld. Het was in de oudheid niet erg populair, maar had grote invloed op de literatuur van de middeleeuwen. Er zijn echter geen mythologische scènes of verwijzingen naar het oude epos in deze frescocyclus verwerkt. Net als het gedicht is de opzet episodisch, maar het Thebe dat hier wordt afgebeeld is dat van de monniken in de Egyptische woestijn, waar de vroege christelijke kluizenaars, bekend als de woestijnvaders, een leven leiden van boetedoening, gebed, handenarbeid en ascese.

De verhalen over de monniken van de Thebaïs, die werden opgetekend in talloze geschriften van de vroege kerkvaders en vooral verspreid via latere verzamelwerken – zoals de Legenda aurea van Jacobus de Voragine en de Vite dei Santi Padri van Fra Domenico Cavalca – dienden als voorbeeld van een deugdzaam leven. Ze werden vaak afgebeeld op de grote muurvlakken van kloostergangen, kloosters en begraafplaatsen. Een treffend voorbeeld is de fresco-cyclus in het Camposanto in Pisa, rond 1336 geschilderd door Buonamico Buffalmacco.[2] In Siena zijn drie versies van de Tebaide bekend. De mooiste bevindt zich in Ospedale Santa Maria della Scala.[6]

 

Lippo Vanni, Eremita che raccoglie l’acqua dal fiume con un orciolo di terracotta, (particolare),  Le Tebaide, Ospedale Santa Maria della Scala, Siena

Lippo Vanni, Eremita che raccoglie l’acqua dal fiume con un orciolo di terracotta, (particolare),
Le Tebaide, Ospedale Santa Maria della Scala, Siena

 

Lippo Vanni vertaalt met verhalende en spirituele gevoeligheid de verhalen uit de Vite dei santi Padri van fra’ Domenico Cavalca in beelden en biedt zo een reeks taferelen die de religieuze ijver en de mystieke spanning van het 14e-eeuwse Siena weerspiegelen.
De Vite dei santi Padri bundelt de vroege oosterse monastieke literatuur, waaronder verhalen over de woestijnvaders en de biografie van Sint-Antonius en dient als spirituele handreiking en gedragsmodel voor zowel religieuzen als de vrome lekenbewegingen in de middeleeuwen.
Elk schilderijfragment lijkt een kleine zwevende wereld, waar de eenzaamheid van de kluizenaars een allegorie wordt van de zoektocht naar zuiverheid en spirituele verlossing. De subtiele lijnvoering, de delicate gezichten en het primaire kleurgebruik dragen bij aan het creëren van een sfeer van intense meditatie.

De oostelijke muur

In de Sienese cyclus volgt het verhaal geen lineaire volgorde, maar ontvouwt zich als een reeks geïsoleerde episodes die zich afspelen in een ruig, rotsachtig landschap bezaaid met cellen en grotten. De monniken verschijnen daar, verdiept in meditatie, gebed, werk en boetedoening, waarmee ze een beeld schetsen van het ascetische leven. Op de oostwand zijnenkele voorbeeldige scènes uit het leven van anonieme monniken afgebeeld, vaak in groepen om het belang van het gemeenschapsleven in het klooster te benadrukken. De iconografische vormgeving, zonder complexe architectonische verwijzingen, is ontworpen om de stilte van de woestijn en de afstand tot de wereld te suggereren, in perfecte harmonie met het doel van de oorspronkelijke setting.[4]

 

5 - Lippo Vanni (attr.), Cristo portacroce con iscrizione frammentaria dal Vangelo di Matteo

6 - Lippo Vanni (attr.), Tre storie del monaco che si allontana dal cenobio e finisce per essere tratto in inganno dal demonio

a - Il demonio appare in forma di aquila a un gruppo di monaci

b - Credendo che si tratti di un angelo, uno dei monaci segue l’aquila fino a una spelonca

c - Il demonio appare nuovamente al monaco in forma di un vecchio abate

7 - Lippo Vanni (attr.), Incontro tra due monaci e due giovani cacciatori

8 - Lippo Vanni (attr.), Monaci che assistono a una celebrazione eucaristica

9 - Lippo Vanni (attr.), Monaci che leggono

10 - Lippo Vanni (attr.), L’abate Bessarione e il suo discepolo rinvengono un eremita morto e scoprono che si tratta di una donna travestita da monaco

11 - Lippo Vanni (attr.), Eremita che raccoglie l’acqua dal fiume con un orciolo di terracotta

 

 

La Tebaide,  parete est, schema, Ospedale Santa Maria della Scala, Siena

Lippo Vanni (attr.), Cristo portacroce con iscrizione frammentaria dal Vangelo di Matteo(5)


Lippo Vanni,  Cristo portacroce con iscrizione frammentaria dal Vangelo di Matteo,  il ciclo di affreschi Le Tebaide, Ospedale Santa Maria della Scala, Siena

Lippo Vanni, Cristo portacroce con iscrizione frammentaria dal Vangelo di Matteo,
il ciclo di affreschi Le Tebaide, Ospedale Santa Maria della Scala, Siena [1]

 

In een fries, onderaan de afbeelding zien we een Latijns fragment uit het evengelie van Mattheus: ( Mat. 16,24: «[...] sequatur me» )[5].

 

Langs de linkerwand, die gedeeltelijk wordt bedekt door de huidige trap die afdaalt naar de ruimtes van de Pie Disposizioni, en in het daarboven gelegen gewelf zijn de best bewaarde scènes te zien, maar ook die welke het moeilijkst te begrijpen zijn: vanaf boven en van rechts naar links zijn drie monniken afgebeeld die slapen in een bosje waar een adelaar overheen vliegt, de ontmoeting tussen twee van hen en ten slotte een monnik in gesprek met een adelaar die bij de ingang van een grot zit.

Lippo Vanni, Tre storie del monaco che si allontana dal cenobio e finisce per essere tratto in inganno dal demonio


Lippo Vanni,  Tre storie del monaco che si allontana dal cenobio e finisce per essere tratto in inganno dal demonio,  il ciclo di affreschi Le Tebaide, Ospedale Santa Maria della Scala, Siena

Lippo Vanni, Tre storie del monaco che si allontana dal cenobio e finisce per essere tratto in inganno dal demonio, il ciclo di affreschi Le Tebaide, Ospedale Santa Maria della Scala, Siena [1]

 

Lippo Vanni, Tre storie del monaco che si allontana dal cenobio e finisce per essere tratto in inganno dal demonio


a - Il demonio appare in forma di aquila a un gruppo di monaci

b - Credendo che si tratti di un angelo, uno dei monaci segue l’aquila fino a una spelonca

c - Il demonio appare nuovamente al monaco in forma di un vecchio abate


In het middelste deel is er ruimte voor een ontmoeting vol wederzijds wantrouwen, tussen twee rijke jonge jagers en twee monniken (Cacciatori baldanzosi e monaci che confabulano) en de afbeelding van drie kluizenaars die getuige zijn van een eucharistische zegening [6], waarvan de celebrant zichtbaar geïntimideerd is: in de eerste episode zou een exemplum kunnen zijn afgebeeld met als hoofdpersoon een jager die de spot dreef met enkele monniken die zich een moment van ontspanning hadden gegund en aan wie wordt uitgelegd dat ook in het ascetische leven onderscheidingsvermogen en matiging nodig zijn, terwijl de tweede scène hoogstwaarschijnlijk verwijst naar de wonderbaarlijke bekering van een kluizenaar die twijfelde aan de werkelijke aanwezigheid van Christus in de eucharistische verschijning. [7]


Lippo Vanni, Incontro tra due monaci e due giovani cacciatori (7)

 

Lippo Vanni, Le Tebaide, Incontro tra due monaci e due giovani cacciatori,  il ciclo di affreschi dell’antica Compagnia dei Disciplinati sotto le volte dell’Ospedale Santa Maria della Scala, Siena

Lippo Vanni, Le Tebaide, Incontro tra due monaci e due giovani cacciatori, il ciclo di affreschi dell’antica Compagnia dei Disciplinati sotto le volte dell’Ospedale Santa Maria della Scala, Siena [1]

 

 

Lippo Vanni, Monaci che assistono a una celebrazione eucaristica (8)


Lippo Vanni, Le Tebaide, Monaci che assistono a una celebrazione eucaristica,  il ciclo di affreschi dell’antica Compagnia dei Disciplinati sotto le volte dell’Ospedale Santa Maria della Scala, Siena

Lippo Vanni, Le Tebaide, Monaci che assistono a una celebrazione eucaristica, il ciclo di affreschi dell’antica Compagnia dei Disciplinati sotto le volte dell’Ospedale Santa Maria della Scala, Siena [1]

 

In Monaci che assistono a una celebrazione eucaristica of Miracoloso ravvedimento di un eremita che dubitava dell’Eucarestia (Wonderbaarlijke bekering van een kluizenaar die aan de Eucharistie twijfelde) vormen de monniken een liturgisch koor.

In de onderste register zijn twee kluizenaars te zien die aan het lezen zijn – figuren die in de Thebaïde van Lecceto lijken te worden herhaald – en twee monniken die bij een grot een bewusteloze of misschien wel dode vrouw lijken te helpen.

Lippo Vanni, Monaci che leggono, Lezende moniken (9)

 

Lippo Vanni, Le Tebaide, Monaci che leggono,  il ciclo di affreschi dell’antica Compagnia dei Disciplinati sotto le volte dell’Ospedale Santa Maria della Scala, Siena

Lippo Vanni, Le Tebaide, Monaci che leggono, il ciclo di affreschi dell’antica Compagnia dei Disciplinati sotto le volte dell’Ospedale Santa Maria della Scala, Siena [1]

 

De verbazing en verwarring die tot uiting komen in de gebaren en blikken van de twee figuren doen vermoeden dat hier de episode is afgebeeld van abt Bessarion en zijn leerling die een als monnik vermomde vrouw vinden en begraven. Dit is een bekende scène uit de verhalen van de Woestijnvaders (Apophthegmata Patrum). Wanneer Abba Bessarion, een van de meest gerespecteerde woestijnvaders, en zijn leerling Dulas op het dode lichaam van een asceet stuitten, ontdekten zij haar ware identiteit. In plaats van haar te veroordelen, prezen de woestijnvaders haar buitengewone toewijding en vroomheid, waarna zij haar met diep respect begroeven.

Lippo Vanni, L’abate Bessarione e il suo discepolo rinvengono un eremita morto e scoprono che si tratta di una donna travestita da monaco (10)

 

Lippo Vanni, Le Tebaide, L’abate Bessarione e il suo discepolo rinvengono un eremita morto e scoprono che si tratta di una donna travestita da monaco,  il ciclo di affreschi dell’antica Compagnia dei Disciplinati sotto le volte dell’Ospedale Santa Maria della Scala, Siena

Lippo Vanni, Le Tebaide, L’abate Bessarione e il suo discepolo rinvengono un eremita morto e scoprono che si tratta di una donna travestita da monaco, il ciclo di affreschi dell’antica Compagnia dei Disciplinati sotto le volte dell’Ospedale Santa Maria della Scala, Siena [1]

 

Het specifieke motief van de als man vermomde vrouw die in het geheim als monnik leefde en pas na haar dood werd ontdekt, komt vaker voor in deze traditie (zoals bij de heilige Hilaria, Marina of Apollinaria).

Iets lager, al gedeeltelijk bedekt door de trap, bevinden zich de figuren van een monnik die met een rugzak op zijn schouder loopt en een andere die, uitkijkend vanuit een rotsholte, met een aardewerken kruik water uit de rivier haalt.


Lippo Vanni, Eremita che raccoglie l’acqua dal fiume con un orciolo di terracotta (Een kluizenaar die met een aardewerken kruik water uit de rivier haalt) (11)


La Tebaide, Un eremita che attinge acqua dal fiume con una brocca di terracotta, affreschi nell’antica Compagnia dei Disciplinati sotto le volte dell’Ospedale Santa Maria della Scala, Siena [Foto di  Lorenzo Crescioli]

La Tebaide, Een kluizenaar die met een aardewerken kruik water uit de rivier haalt,
fresco's in de ’antica Compagnia dei Disciplinati, Santa Maria della Scala, Siena [Foto di Lorenzo Crescioli]

 


Orari d'apertura Ospedale Santa Maria della Scala

  • Het museumcomplex Santa Maria della Scala in Siena is doorgaans continu geopend voor publiek van 10:00 tot 19:00 uur (laatste toegang om 18:15 uur). De openingstijden kunnen per seizoen of tijdens feestdagen, zoals 25 april en 1 mei, variëren. In dat geval worden de openingstijden bevestigd. De toegang is gratis op de eerste zondag van de maand.
  • Standaard openingstijden (ongeveer): 10:00 – 19:00 uur (laatste toegang om 18:15 uur).
  • 1 november tot en met 14 maart
    Maandag, woensdag, donderdag, vrijdag: 10:00 – 17:00 uur. De kassa sluit en de laatste toegang is om 16:15 uur.
    Zaterdag, zondag en feestdagen: 10:00 – 19:00 uur.
    Kassa sluit en laatste toegang: 18:15 uur
    Dinsdag: Gesloten


  • 15 maart tot en met 31 oktober
    Dagelijks: 10:00 - 19:00 uur.
    Kassa sluit en laatste toegang: 18:15 uur 2 juli: 10:00 - 17:00 uur. Kassa sluit 45 minuten voor sluitingstijd 16 augustus: 10:00 - 16:30 uur. Kassa sluit 45 minuten voor sluitingstijd.

  • Plan uw bezoek



Mappa  Sagrestia Vecchia di Santa Maria della Scala, Siena | Enlarge map

 

Lippo Vanni,  il ciclo di affreschi Le Tebaide (parete occidentale), Ospedale Santa Maria della Scala, Siena [Foto: Bruno Bruchi]   Lippo Vanni,  il ciclo di affreschi Le Tebaide (parete nord), Ospedale Santa Maria della Scala, Siena [Foto Rein Ergo]   Lippo Vanni, il ciclo di affreschi Le Tebaide, Beato lacopone da Todi, Ospedale Santa Maria della Scala, Siena [Foto Rein Ergo]

Lippo Vanni, il ciclo di affreschi Le Tebaide (parete occidentale), Ospedale Santa Maria della Scala, Siena

 

 

Lippo Vanni, il ciclo di affreschi Le Tebaide (parete nord), Ospedale Santa Maria della Scala, Siena

 

Lippo Vanni, il ciclo di affreschi Le Tebaide, Beato lacopone da Todi
(parete nord)

 

Galleria immagini Ospedale di Santa Maria della Scala, Pellegrinaio di Santa Maria della Scala

 

   
Spedale di Santa Maria della Scala

 

 

Spedale di Santa Maria della Scala (facciata)   Siena, La parte posteriore dell'Ospedalei Santa Maria della Scala, visto da Via del Fosso di Sant’Ansano

Siena, Ospedalei Santa Maria della Scala

 

Spedale di Santa Maria della Scala (facciata)

 

Siena, La parte posteriore dell'Ospedalei Santa Maria della Scala, visto da Via del Fosso di Sant’Ansano

 

Affreschi

 

   
  Old Sacristy - Santa Maria della Scala - Siena 2016   Pellegrinaio Santa Maria della Scala n4

Il Pellegrinaio è stata corsia ospedaliera fino al 1995

 

 

Veduta Sagrestia Vecchia, Santa Maria della Scala, Siena con la Madonna del manto di Domenico di Bartolo, 1444, affresco staccato, e Animal di Berlinde De Bruyckere

.

 

Domenico di Bartolo, Particolare dell'affresco del Pellegrinaio raffigurante Papa Celestino III concede il privilegio di autonomia allo spedale (1442)

 

 

 

 

Affreschi Sagrestia Vecchia di Santa Maria della Scala

 

   
Hospital Scala sacristía, Madonna della Misericordia di Domenico di Bartolo   Santa maria della scala, sagrestia vecchia, madonna del manto di domenico di bartolo 00   Santa maria della scala, sagrestia vecchia, madonna del manto di domenico di bartolo 02

Madonna della Misericordia di Domenico di Bartolo

 

 

Sagrestia Vecchia, Madonna del manto, 1444, affresco staccato (particolare)

 

 

Sagrestia Vecchia, Madonna del manto, 1444, affresco staccato (particolare)

 

 

Podere Santa Pia is het ultieme natuurhuis ten zuiden van Montalcino en de Val d'Orcia, in het hart van de Toscaanse Maremma, tussen Castiglioncello Bandini en Cinigiano. Duizenden hectare ongerepte natuur omringen het authentieke Podere Santa Pia, dat nog niets van zijn eeuwenoude charme verloren heeft. De ligging van het natuurhuis is fabelachtig. Een lange slingerende strada bianca brengt je van Castiglioncello Bandini naar een klein plateau waarop dit huis gebouwd werd.
Na een halve eeuw van verval werd het voormalige kleine klooster gerestaureerd tot een authentiekee vakantiewoning, met groot respect voor de originele Toscaanse stijl. De originele terracottavloeren, houten balken en typische arcade's ademen de sfeer van een voorbije tijd. Maar het eenvoudige interieur en de minimalistische ingrepen sluiten perfect aan bij de eenvoud van de Toscaanse landhuizen van weleer.


Traveling in Tuscany | Holiday homes in southern Tuscany | Podere Santa Pia

 

 

   

Podere Santa Pia, mystic holiday home in the heart of the Tuscan Maremma

 

 

A beautiful early evening by the pool, in the resplendent Tuscan sun, time takes on a languid quality

 

 

Visia da Podere Santa Pia, fino al mare e Montecristo

 

 

«E poi, all'improvviso, si apre uno scenario. Le colline si allontanano, lentamente e con cautela. Rimani immobile, come se andarsene sarebbe un tradimento.»

 

La Maremma Toscana, scoprire la Toscana più autentica

La Maremma Toscana, scoprire la Toscana più autentica [7]

 

Podere Santa Pia

 

Podere Santa Pia

 

Colline sotto Podere Santa Pia, paesaggio di Ungaretti

 

 

Holiday accommodation Tuscany

 

Reflections on the pool: They say water remembers

Reflections on the pool: They say water remembers

Traveling in Tuscany | Ospedale Santa Maria della Scala

Vite de'santi padri colle vite di alcuni altri santi postillate e recate a miglior lezione,

Domenico Cavalca, Vite dei santi Padri, Edizione critica a cura di Carlo Delcorno, Edizioni del Galluzzo, Firenze, 2009 | ISBN 978-88-8450-320-6

Rond 1330 schreef Domenico Cavalca de Vite dei santi Padri, een vertaling van de Vitae Patrum, de verzameling van de oudste oosterse kloosterliteratuur, die was ontstaan rond de kern van het Leven van Antonius, de biografieën van de heilige Hiëronymus en de ‘uitspraken’ van de woestijnvaders. Het boek vormde een gedragsmodel voor religieuzen en vooral voor leken, mannen en vrouwen, met name diegenen die zich hadden verenigd in broederschappen of andere boetedoeningsbewegingen; maar het trok vervolgens, tussen de dertiende en veertiende eeuw, de aandacht van de meest veeleisende religieuze geesten, waarbij in de humanistische periode ook de aristocratie van de hoven van de Visconti en de Aragonezen werd betrokken. De verhalende charme van de ‘verhalen uit de woestijn’ ging gepaard met een soort verinnerlijking van de kluis, het idee dat de woestijn en het ‘engelachtige leven’ moesten worden geïnterpreteerd als een realiteit van het bewustzijn. De verhalen over de oosterse kluizenaars vormen een belangrijk onderdeel van de Italiaanse verbeelding, zoals blijkt uit de verhalende variaties van grote schrijvers (van Petrarca tot Boccaccio en Tasso), het zeer frequente ‘exemplarische’ gebruik in de prediking, de talloze interpretaties van kunstenaars (van miniaturisten tot schilders van ‘Tebaidi’ tot de buitengewone fresco-schilder van de beroemde muur van de ‘Anacoreti’ in het Camposanto van Pisa). De Vite, die onmiddellijk in het Florentijnse volkstaal werden herschreven, kenden in deze vorm een enorm succes, tot halverwege de negentiende eeuw, toen ze voor het laatst integraal werden uitgegeven onder redactie van Sorio en Racheli (Lloyd di Trieste, 1858). Deze uitgave is de eerste waarin de tekst van Cavalca is gereconstrueerd met behoud van de oorspronkelijke Pisanese taalvorm.

 

 

Bibliografia


Alessandro Bagnoli, La "Tebaide" dello Spedale di Santa Maria della Scala a Siena. Alcune considerazioni preliminari, in Opere e giorni. Studi su mille anni di arte europea dedicati a Max Seidel, a cura di K. Bergdolt e G. Bronzanti, Marsilio, 2001,Venezia

Toscana. Guida d'Italia (Guida rossa), Touring Club Italiano, Milano 2003. ISBN 88-365-2767-1

Maria Corsi, Storie di eremiti e monaci nei locali del Santa Maria della Scala a Siena, Maria Corsi, in Atlante delle Tebaidi
e dei temi figurativi
, a cura di Alessandra Malquori, con Manuela De Giorgi e Laura Fenell, Firenze, Centro Di, 2013 [ma 2014]

Alessandro BAGNOLI, “Ragguagli sull'affresco misterioso”,  Il Giornale di Santa Maria della Scala , 1 (2000), p. 4; Id.,

"La Tebaide dello Spedale di Santa Maria della Scala a Siena. Alcune considerazioni preliminari", in Klaus BERGDOLT, Giorgio BONSANTI (dir), Opere e giorni. Studio su mille anni di arte europea dedicato a Max Seidel , Venezia, Marsilio, 2001, p. 158-159.

Marie PICCOLI-WENTZO, “L’esperienza pittorica a Siena: intorno alle tre Tebaidi (1340-1440)”,  Memini , 28 (2022). Online: http://journals.openedition.org/memini/2297

Bram de Klerck, “Het heremietenideaal in de Toscaanse schilderkunst van het Tre- en Quattrocento,” Millennium 4–6 (1990): 121–36

Bram de Klerck, “Heremieten in Lecceto En de Augustijner Oder Traditie,” Kunstlicht, 1989, 11–16;

Denva Gallant, Memoria and the Spiritual Journey in the Thebaid Cycle at Santa Marta in Siena, Different Visions: New Perspectives on Medieval Art 12 (2025). https://doi.org/10.61302/CVNW3334

Bram KempersKunstmacht en mecenaat. Het beroep van schilder in sociale verhoudingen 1250-1600. De Arbeiderspers, Amsterdam/Antwerpen 1999, pp. 161-165 | Bram Kempers, Kunst, macht en mecenaat · dbnl  

De Nederlandse kunstsocioloog Bram Kempers beschrijft in zijn invloedrijke werk Kunst, macht en mecenaat (1987) de sociaal-politieke en religieuze rol van het monumentale ziekenhuiscomplex Santa Maria della Scala in Siena. Hij analyseert hoe kunstproductie in deze instelling nauw verweven was met de stedelijke identiteit, burgerlijke rituelen en de machtsstructuren van de republiek Siena.
In zijn publicaties, waaronder het essay "Icons, Altarpieces, and Civic Ritual in Siena Cathedral" , belicht Kempers hoe het Ospedale di Santa Maria della Scala fungeerde als een verlengstuk van het stadsbestuur.

 



[1] Foto di Rein Ergo, per Traveling in Tuscany © All rights reserved
[2] A. Bagnoli, La “Tebaide” dello Spedale di Santa Maria della Scala a Siena, in K. Bergdolt, G. Bonsanti (a cura di), Opere e giorni. Studi su mille anni di arte europea dedicati a Max Seidel, Venezia, Marsilio, 2001, pp. 155.
[3] Maria Corsi, Storie di eremiti e monaci nei locali del Santa Maria della Scala a Siena, Maria Corsi, in Atlante delle Tebaidi
e dei temi figurativi
, a cura di Alessandra Malquori, con Manuela De Giorgi e Laura Fenell, Firenze, Centro Di, 2013 [ma 2014], pp. 96-100.
Data la notevole importanza di questi affreschi, la Società di Esecutori di Pie Disposizioni [7] ha finanziato indagini volte a identificare la possibile continuazione della Tebaide sulle pareti e a definire meglio la conformazione architettonica dell'antica sala che la ospita.
[4] Siena, the Thebaid rediscovered: restored 14th-century frescoes by Lippo Vanni, gepubliceerd op 03/11/2025 | www.finestresullarte.info
[5] « Tunc Jesus dixit discipulis suis: Si quis vult post me venire, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me. » : « Toen zei Jezus tegen zijn discipelen: Als iemand achter mij aan wil komen, laat hij zichzelf verloochenen, zijn kruis opnemen en mij volgen. » (Mt 16:24).
[6] Er zijn minstens drie voorbeelden van dit type voorstelling in Siena. De eerste Sienese Thebaïs werd begin jaren 1340 in de kelder van het Ospedale Santa Maria della Scala geschilderd. De tweede, rond de overgang van de 15e naar de 16e eeuw, strekt zich uit over een van de muren van de kloostergang van het klooster van Santa Marta, ; de derde (de meest recente) werd rond 1442 gechilderd in de kloostergang van de hermitage van Lecceto, een historisch augustijner klooster verscholen in de bossen van de Montagnola Senese, net buiten Siena.
[7]

 


[4] Zie ook Alessandro Bagnoli, La "Tebaide" dello Spedale di Santa Maria della Scala a Siena. Alcune considerazioni preliminari, in Opere e giorni. Studi su mille anni di arte europea dedicati a Max Seidel, a cura di K. Bergdolt e G. Bronzanti, Marsilio, 2001, Venezia.
[5] De cyclus kan – mede dankzij de elementen die uit de kleding van sommige personages kunnen worden afgeleid – worden gedateerd rond de eerste helft van het vijfde decennium van de eeuw en werd vanwege de opmerkelijke kwaliteit van het schilderwerk al meteen in verband gebracht met het werk van een kunstenaar uit de kring van de Lorenzetti, om vervolgens, na een betere afbakening van het werkterrein, te worden toegeschreven aan een schilder – conventioneel aangeduid als de Maestro della Tebaide – die verwant was aan het werk van Lippo Vanni, Niccolò di ser Sozzo en de Secondo Maestro di Sant’Eugenio.[3] Onderzoek door Alessandro Bagnoli en Maria Corsi dateert de cyclus van vóór de Grote Pest van 1348 en schrijft het werk aanvankelijk toe aan een schilder die beïnvloed was door Ambrogio en Pietro Lorenzetti, en wiens stijl vergelijkbaar is met het werk van Niccolò di ser Sozzo en de jonge Lippo Vanni. In de toeschrijving aan een vage “ schilder uit de kring van Pietro en Ambrogio Lorenzetti ” (“pittore della cerchia di Pietro e Ambrogio Lorenzetti”), werd de schilder al snel herleid tot Lippo di Vanni, die daadwerkelijk was opgeleid in de kring van Ambrogio Lorenzetti. [Guide artistique de la Province de Sienne | Lippo di Vanni, « Tebaide »|
[6] De Zegen met het Heilig Sacrament (Benedictus) is is een liturgische plechtigheid waarbij een geconsacreerde hostie (het Lichaam van Christus) in een monstrans op het altaar getoond (uitgesteld) en aanbeden wordt.
[7] Photo by , published under a Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.0 Generic (CC BY-NC-ND 2.0) license.
Maria Corsi, Storie di eremiti e monaci nei locali del Santa Maria della Scala a Siena.
[8] Bron: Guide artistique de la Province de Sienne, Lippo di Vanni, « Tebaide » | www.provincedesienne.com