Jan van Eyck, De aanbidding van het Lam Gods, De Sibille van Erythrea, 1432

Het woord sibille komt (via het Latijn) van het Oudgriekse woord sibylla, wat profetes betekent. Volgens de middeleeuwse christelijke opvatting was de komst van Christus ook in de heidense wereld voorspeld en meer bepaald door heidense profetessen die men sibillen noemde [2].

In de klassieke oudheid was Sibille de benaming voor een aantal maagdelijke prinsessen die, geïnspireerd en in in extase gebract door een godheid, spontaan en ongevraagd de toekomst voorspelden in Griekse hexameters.

De Sibille Eritrea zou afkomstig zijn uit Erythre, in Lydië in Anatolië (en niet uit de Afrikaanse regio).

Jan van Eyck, Lam Gods, De Sibille van Erythrea, 1432

Het kunstwerk toont een serene figuur, elegant gekleed in gedetailleerde kledij die doet denken aan vorstelijke en kerkelijke gewaden. Ze zit in een architecturale nis die de kromming van haar vorm accentueert. De rijke plooien van haar volumineuze witte gewaad vallen sierlijk in elkaar, terwijl haar hoofd is getooid met een ingewikkeld omwonden tulband. Een beschouwende uitdrukking siert haar gezicht terwijl ze zachtjes haar handen omklemt, de linker rustend op de rechter. In de oorbel is een glinsterende weerspiegeing van de ruimte van de toeschouwer te zien.
Boven haar ontvouwt zich een perkamentrol met Latijnse tekst, die tekstuele diepgang toevoegt aan het beeld. Het sobere palet en de nauwgezette aandacht voor details illustreren van Eycks meesterschap in het bereiken van een gevoel van realisme en diepte, kenmerkend voor de stijl van de noordelijke renaissance [3].

Jan van Eyck, Lam Gods, De Sibille van Erythrea, 1432, Sint-Baafskathedraal, Gent [1]

Volgens laatmiddeleeuwse opvatting heeft iedere sibille een voorval uit Christus' leven beschreven en voorgezegd en deze uitspraken komen tot uiting in de attributen die ze bij zich hebben. De sibillen die afgebeeld zijn op het altaarstuk van Jan Van Eyck, hebben echter geen attributen. Ze hebben wel een banderol waarop een profetische uitspraak in het Latijn staat die verwijst naar Christus' geboorte.
De Sibille van Eritrea was een van de tien sibillen die door de vroegchristelijke apologeet Lactantius werden beschreven op basis van de geschriften van de Romeinse historicus Marcus Terentius Varro Reatinus (116-27 v.o.t.). De sibillen werden door de kerkvaders vaak aangehaald als profetessen die de komst van Christus hadden voorspeld. De banderol bevat een tekst uit de Aeneas van Vergilius (VI, 50- 51): ‘Jij spreekt geen menselijke taal, ingegeven als ze is door de kracht uit den hoge’.

Jan van Eyck, De aanbidding van het Lam Gods (het altaarstuk gesloten), 1432, Sint-Baafskathedraal, Gent [1]

Het gesloten retabel

B oven: de profeet Zacharia; de sibille van Eritrea, de sibille van Cumea, de profeet Micha.
Midden: de engel Gabriël vertelt Maria dat ze zwanger zal worden; doorkijk op een Gentse straat; nis met keteltje, waterbekken en handdoek; Maria in gebed, ‘overschaduwd’ door de Heilige Geest (duif).
Onder: Joos Vijd, schenker van het retabel; Johannes de Doper; Johannes de evangelist; Isabella Borluut, echtgenote van de schenker [4].



Antonio Federighi (disegno), Eritrea, 1482, vloermozaïek, ca. 1480, Duomo, Siena	Pietro Perugino, Profeti e sibille, 1497-1500, affresco, Collegio del Cambio, Perugia. Dit detail van de groep sibillen toont de sibillen Eritrea, Persica, Cumae, en Libica	Michelangelo Buonarroti, Sibilla Eritrea, 1508-1510 circa, affresco, Cappella Sistina, Musei Vaticani, Città del Vaticano (Roma)
Omgeven door cipressen en olijfbomen, jeneverbesstruiken en rozemarijn, op wandelafstand van het authentieke kleine dorp Castiglioncello Bandini, ligt Podere Santa Pia. Het is een prachtig vakantiehuis, omringd door eeuwenoude eiken en gelegen op een heuveltop vanwaar je kan genieten van een adembenemend uitzicht over de Toscaanse Maremma, een uitzicht dat reikt tot de Tyrreense Zee en de eilanden van de Toscaanse archipel. Het huis is authentiek Italiaans, het is niet perfect, maar zeer sfeervol. De ruwe natuurstenen muren aan de buitenkant, de terracotta vloeren, de grote open haard in de keuken en hier en daar robuuste houten balkenplafonds zorgen voor een karakteristieke oude Toscaanse sfeer. Italiaanse buren vertelden dat dit vroeger een klein klooster was. Hier trokken jonge vrouwen zich terug om zich aan een geestelijk leven in een ongerepte omgeving te wijden. Traveling in Tuscany\| Holiday homes in southern Tuscany \| Podere Santa Pia

Podere Santa Pia, with a unique private swimming pool	A beautiful early evening by the pool, in the resplendent Tuscan sun, time takes on a languid quality	Pools in a natural area, a dive into the heart of Tuscany

Early morning light at the private swimming pool at Podere Santa Pia	A beautiful spring morning by the pool, a natural jewel nestled amidst the verdant Tuscan hill	The night pool at Podere Santa Pia exudes a hypnotic sense of purity
De Aanbidding van het Lam Gods (Sibille van Eritrea) \| De Vlaamse Primitieven \| (PDF) Devotie in kleur - Aanbidding van het Lam van God. Kunstontmoetingen \| Kunst en muziek in dialoog - Reeks II \| Sibylle

[1] Pubblico dominio \| This work is in the public domain . Bron: The Yorck Project (2002) 10.000 Meisterwerke der Malerei (DVD-ROM), distributed by DIRECTMEDIA. [2] De Aanbidding van het Lam Gods (Sibille van Eritrea) \| De Vlaamse Primitieven \| [3]The Erythraean Sibyl (1432) by Jan van Eyck – Artchive \| www.artchive.com [4] Leen den Besten, Devotie in kleur - Aanbidding van het Lam van God. Een monument van Hubert en Jan van Eyck \| www.academia.edu \| (PDF) Devotie in kleur - Aanbidding van het Lam van God.