Roselle was ooit een belangrijk centrum van de Etruskische beschaving, bekend om zijn rijkdom, handel en artistieke prestaties. De archeologische vindplaats Roselle (Rusel in het Etruskisch, Rusellae in het Latijn), waar belangrijke historische bewijzen uit de Etruskische en Romeinse tijd bewaard zijn gebleven, ligt zo'n tien kilometer ten noorden van Grosseto. Het is een van de belangrijkste archeologishe site's van Italië.

Roselle werd in 294 v.o.t. veroverd door de Romeinse consul Lucius Postumius Megellus. Roselle heeft daarom delen die Etruskisch zijn en delen die typisch Romeins zijn, zoals het amfitheater, het forumcomplex, de Basilica dei Bassi en de baden.

In de Romeinse tijd bevonden zich aan de voet van de heuvel van het amfitheater enkele openbare gebouwen, die tot in de late oudheid (A-D) werden verbouwd.

Achter de gebouwen bevond zich een steunmuur uit de Etruskische periode, evenals de grote tempel ervoor (letter E), gebouwd in de 6e eeuw v.o.t.en gerestaureerd in de 2e eeuw v.o.t..De tempel, met een basis van gevormde blokken, werd geflankeerd door een spectaculaire geplaveide weg (letter F), die aan de ene kant naar een van de poorten van de stad leidde en aan de andere kant naar een in de rots uitgehouwen platform (letter G), misschien het auguraculum, van waaruit de Etruskische priesters de vlucht van de vogels interpreteerden.
Aan de voorkant bevond zich een dubbele zuilengalerij uit het einde van de 2e eeuw v.o.t. (er zijn nog enkele sokkels en voetstukken van de middelste rij zuilen over), misschien een chalcidicum, een soort monumentale vestibule die uitkwam op het Forum (H).[4]

Gebouw A, dat uit één ruimte bestaat, werd waarschijnlijk tijdens het bewind van Augustus gebouwd. Op de travertijnen drempel zijn nog de gaten voor een deur te zien; aan de andere kant bevindt zich een licht verhoogde apsis met een vierhoekige plattegrond, met een bakstenen sokkel, oorspronkelijk bekleed met marmer en misschien bestemd voor een standbeeld. De vloer was van cocciopesto en de muren waren beschilderd met gekleurde banden, waterplanten en vogels.[4]

Gebouw B, dat dicht bij gebouw A staat en uit dezelfde periode dateert, heeft een gebogen apsis aan de achterwand en een vloer van cocciopesto. De muren van afwisselende blokken steen en baksteen (gebroken dakpannen of bakstenen) waren oorspronkelijk bedekt met pleisterwerk, waarop sporen van geschilderde banen te zien waren. De ingangszijde van het gebouw wordt ingenomen door een muur die in een later tijdperk is gebouwd om de toegang te versperren en die in één compact blok naar buiten is ingestort.[4]

Gebouw C, waarschijnlijk het oudste van de vier gebouwen en daterend van vóór het midden van de 1e eeuw v.o.t., bestaat uit een vestibule en een zaal met een wit mozaïekvloer en een zwart randje, met lichtblauwe pleisterwerk op de muren. De ruimtes, die hoger lagen dan de ingang, werden voorafgegaan door een trap, die misschien ook overdekt was en later werd afgebroken om het bouwmateriaal te hergebruiken, en door een trap die zich lager aan de zijkant bevond.[4]

Basilica dei Bassi

Gebouw D staat bekend als Basilica van de Bassi, maar zou ook de zetel van de lokale senaat kunnen zijn geweest, de curia senatus, die zowel politieke als religieuze functies had. Het gebouw heeft bakstenen muren, een halfronde apsis en zijnissen die oorspronkelijk bekleed waren met marmeren platen, zoals blijkt uit de bevestigingspennen die op de muren bewaard zijn gebleven. Ook de vloer van roze en grijze tegels is van marmer. In de zaal zijn fragmenten gevonden van beelden uit de 1e eeuw n.C., die van hun oorspronkelijke plaats zijn gevallen toen het gebouw in verval raakte. Ze werden zo gescheiden van de inscripties met de namen van de personen die erop waren afgebeeld, wellicht ging het om e generaties van een illustere familie die de werkzaamheden aan het gebouw had gefinancierd.[4]

In de jaren 1960 en 1980 brachten archeologische opgravingen ongeveer 40 marmeren erebeelden uit de 1e eeuw aan het licht , die ooit de openbare gebouwen van de stad versierden. Er werden zeven marmeren beelden uit de keizerlijke cyclus van het Augusteum van Rusellae opgegraven. In de Basilica dei Bass de zijn beelden gevonden uit de 1e eeuw, waarschijnlijk gig het om beelden van leden van de familie uit die het gebouw hadden gefinancierd. De apses bevatten de beeltenissen van een zittende man met naakt bovenlichaam, die volgens de inscriptie Valerianus frater is, en een ander beeld dat een vrouw voorstelt: Priscilla Soror. In een nabije nis links was er nog een figuur die een mantel droeg en met een inscriptie die de naam Bassus vermeldt.Al dDeze beelden bevinden zich nu in het Museo archeologico e d'arte della Maremma in Grosseto. Kopieën van deze beelden staan nu in de ruïnes opgesteld, op de plaats waar ze opgegraven werden.

Suggestieve beelden van de Basilica dei Bassi, met getrouwe kopieën van de marmeren beelden
uit de Romeinse tijd van Priscilla Soror en Valerianus frater [1]

Om de oorspronkelijke positie van de beelden te suggereren, zijn in de kamer kopieën in marmer te zien die in 2009 zijn gemaakt. Van links naar rechts zien we Bassus, Priscilla Soror, Valerianus Frater. De originele beelden worden tentoongesteld in het Archeologisch Museum van Grosseto.

Area archeologica di Roselle