Het Museo di San Marco is een van de belangrijkste religieuze plaatsen in Firenze.
Het museum is gevestigd in het monumentale gedeelte van het Dominicaanse klooster van San Marco, een architectonisch meesterwerk van Michelozzo, gebouwd in opdracht van Cosimo de' Medici tussen 1437 en 1443. Het herbergt 's werelds grootste collectie werken van Fra Angelico, een van de grootste schilders van de vroege Renaissance, die tussen 1438 en 1445 in het klooster werkte.

Het museumparcours leidt je door de prachtige ruimtes van het klooster, waaronder de kloostergang van Sant'Antonio, de La sala dell'Ospizio of Hospicezaal, de Refterzaal, de Kapittelzaal en de cellen van de monniken.

Een kleine geschiedenis

Het klooster van San Marco werd op 8 maart 1299 gesticht door de monniken van de benedictijner congregatie Silvestrina, maar al vanaf 1250 maken bronnen melding van het bestaan van een oratorium, dat in 1290 aan de monniken werd toegekend om hun klooster te bouwen; van het leven van het gebouw in deze periode zijn enkele fragmenten van fresco's bewaard gebleven. Het klooster en de kerk van San Marco Nuovo, zo genoemd om het te onderscheiden van de gelijknamige kerk van San Marco, werden al snel opgeëist als zetel door de broeders van de dominicaner orde, wier prestige met de dag groeide, en om deze reden in 1418, onder het pontificaat van Eugenius IV, werden de silvestrini gedwongen de kerk en het klooster te verlaten, die ze echter plunderden en alle soorten inboedel meenamen en vernietigden. De gebouwen, die in slechte staat aan de dominicanen werden achtergelaten, hadden een ingrijpende restauratie nodig, waarmee Cosimo de' Medici in 1437 de architect Michelozzo di Bartolomeo Michelozzi, een leerling van Brunelleschi, belastte.

De wijding van de nieuwe ruimtes vond plaats op 6 januari 1443, in aanwezigheid van de paus. Naast de bouw van de bovenverdieping voor de cellen van de monniken, de bouw van twee kloostergangen en twee refterzalen en een ingrijpende restauratie van de kerk, is het meest emblematische werk van Michelozzo in het complex van San Marco ongetwijfeld de bibliotheek: het was een van de eerste bibliotheken die voor het publiek toegankelijk was en waar beroemde humanisten als Agnolo Poliziano en Pico della Mirandola te gast waren.

Biblioteca di Michelozzo, Museo di San Marco, Firenze [2]

Biblioteca di Michelozzo, Museo di San Marco, Firenze [2]

Naast het schilderen legde Angelico zich ook toe op het maken van miniaturen. In 1408 trad hij in bij de Dominicanen in het klooster van Cortona, waar hij werd opgeleid tot miniatuurschilder. Vasari was de eerste die stelde dat Angelico zowel miniatuurschilder als schilder was, en hij opent de biografie van de kunstenaar met de volgende woorden: "Hij was een uitstekend schilder en verluchter, en tevens een uitstekend religieus man."

Het oudste bekende verluchte manuscript van Angelico is het Graduale 558, gemaakt in de vroege jaren twintig van de vijftiende eeuw, waarschijnlijk voor het klooster van San Domenico in Fiesole, waar Beato Angelico woonde. Het messaal betekende een keerpunt in de Florentijnse miniatuurkunst door de introductie van een nieuwe natuurlijke vertelstijl, expressieve intensiteit en heldere ruimtelijkheid.
Als vernieuwer experimenteerde Angelico voortdurend met vorm, kleur en licht, waarbij hij persoonlijk de illustratieve programma's bedacht en superviseerde, maar ook gebruik maakte van medewerkers, zoals in die tijd gebruikelijk was. Deze activiteit, in voortdurende wisselwerking met de schilderkunst, droeg bij aan de vorming van leerlingen en miniatuurschilders zoals Benozzo Gozzoli, Domenico di Michelino en Zanobi Strozzi, en drukte een langdurige stempel op de Florentijnse miniatuurkunst.

• Graduale 558, ca. 1425, verlucht handschrift van het klooster San Domenico in Fiesole, Museo di San Marco, Firenze
  
• Psalter 530, 1446-1454, Museo di San Marco, Florence
• Psalter 531, 1446-1454, Museo di San Marco, Florence
• Missaal 533, 1446-1454, Museo di San Marco, Florence

Angelico als miniatuurschilder | Biblioteca di Michelozzo | Beato Angelico miniatore

San Domenico in gloria, graduale 558, Museo di San Marco

"In medio ecclesie aperuit os eius et implevit eum dominus”

Een van de interessantste verluchte pagina's in de Missaal die de overgang van de laatgotiek naar de renaissance markeren,  is ongetwijfeld folio 67v, met “In sollempnitate Beati Dominici patris nostri”. Deze blazjde brengt hulde aan de grondlegger van de Orde der Predikers, en viert, Sint Dominicus van Guzmán met een prachtige miniatuur die de “Glorie van Sint Dominicus met acht engelen, de heiligen Barnabas, Petrus van Verona, Thomas van Aquino, de zalige Johannes van Salerno en Sint Augustinus” voorstelt.
Geplaatst in de bovenmarge van de f. en in een vergulde mandorla, wordt Sint Dominicus naar de glorie gedragen door acht muzicerende engelen, die de acht zaligsprekingen symboliseren. Hun gewaden  zijn subtiel in pasteltinten weergegeven. De heilige, geplaatst boven wolken waaruit gouden stralen stralen, houdt een open boek in de ene hand en een lelie, een symbool van kuisheid, in de andere.

In  de zes door plantentrossen omlijste clypei, zijn zes heiligen geplaatst die de theologische fundamenten van de orde verbeelden: Sant’Agostino, San Barnaba, San Pietro da Verona, San Tommaso d’Aquino en Giovanni da Salerno.

"In medio ecclesie aperuit os eius et implevit eum dominus”

Beato Angelico iniziale I con San Domenico in gloria, con i sei clipei all’interno dei quali sono poste le figure dei santi venerati dall’ordine dei domenicani, Graduale 558, Museo di San Marco [1]

Het Graduale van San Domenico in Fiesole (ms. 558) is het vroegste verluchte manuscript dat aan hem wordt toegeschreven (ca. 1425-1428).
La Coppia di Salteri is Angelico's laatste miniatuurwerk en kan gedateerd wordden tussen 1450 en 1452. Angelico maakte het tijdens zijn laatste verblijf in San Domenico in Fiesole, vóór zijn definitieve verhuizing naar Rome. De toeschrijving aan Angelico werd in 1990 gedaan door Luciano Bellosi.