Piero della Francesca, Le Storie della Vera Croce, De Dood van Adam (detail van twee jonge mensen), Basilica di San Francesco, Arezzo

De geschiedenis van het ware kruis of De legende van het ware kruis is een frescocyclus geschilderd door Piero della Francesca in de basiliek van San Francesco in Arezzo. De fresco's gelden een van zijn mooiste werken en zijn een hoogtepunt in de schilderkunst van de vroege renaissance. Het werk werd in 1447 aangevat door Bicci di Lorenzo. Bij de dood van Bicci in 1452 werd de opdracht voor de fresco's toevertrouwd aan Piero della Francesca. Hij voerde ze uit tussen 1452 en 1466.
Inhoudelijk was de frescocyclus gebaseerd op de Legenda Aurea van Jocapo de Voragine, een populaire 13de-eeuwse tekst die het mysterieuze verhaal vertelt van het Heilige Kruis van Christus. Piero vertel het verhaal niet chronologsch. De eerste scene, de dood van Adam, bevindt zich hoog in de kapel, in de lunet van de rechterzijmuur.
De legende verhaalt dat Adam op zijn sterfbed zijn zoon Seth naar de Aartsengel Michaël stuurt. Deze geeft hem een aantal zaadjes van de boom van het aards paradijs om die in de mond van Adam te leggen wanneer deze sterft.

Begin jaren tachtig vertoonden de fresco's van Piero della Francesca in Arezzo ernstige en progressieve achteruitgang die eerdere restauraties niet hadden kunnen verhelpen. Het meest zichtbare en dramatische probleem was de zogenaamde sulfatering" de omzetting van calciumcarbonaat, het bindmiddel voor de verf, in calciumsulfaat, oftewel gips. De verf leek bedekt te zijn met een onvoelbaar wit poeder en veel delen van de fresco's vertoonden talloze vervagingen. Indien dit proces niet werd aangepakt, zou het leiden tot de volledige vernietiging van de beschilderde oppervlakken. Sulfatering werd verergerd door andere vormen van achteruitgang, zoals het afbladderen en loslaten van de beschilderde pleisterlaag, evenals vervuilend stof en resten van eerdere restauraties. De Soprintendenza aretina, destijds geleid door Margherita Lenzini Moriondo, besloot in te grijpen om Piero's meesterwerk te redden van zekere en steeds verdergaande vernietiging [3].

Restauratie van de fresco's van Piero della Francesca in Arezzo

De restauratie van "De Legende van het Ware Kruis" vergde meerdere jaren werk, aangezien het vooronderzoek niet alleen betrekking had op de beschilderde oppervlakken, maar ook op de constructie van de basiliek zelf en de omliggende stadsindeling. Het heilige gebouw, gebouwd in 1290, vertoonde vanaf het begin aanzienlijke structurele problemen, deels veroorzaakt door de aard van de grond waarop het stond en deels door het feit dat het was gesticht op reeds bestaande middeleeuwse bouwwerken. Deze situatie betekende dat Piero della Francesca moest schilderen op instabiele en beschadigde muren, die hij zelf moest bepleisteren voordat hij de voorbereidende pleisterlaag als basis voor de fresco's aanbracht.
De grootste schade aan het bouwwerk ontstond al in de 16e eeuw, toen de bouw van een klokkentoren tegen de rechtermuur van de kapel ernstige schade toebracht aan de lunette die versierd was met de Dood van Adam. Tijdens de Napoleontische invasie van 1799 diende de basiliek als tijdelijk kamp voor verschillende Franse eenheden die in Toscane gestationeerd waren en die er plezier in schepten de kostbare fresco's te beschadigen en te vernielen [2].

De belangrijkste restauratiewerkzaamheden zijn onder te verdelen in twee cruciale periodes, een eerste fase tussen 1991 en 2000, en een tweede in 2004.

Om de kwetsbare fresco's op lange termijn te beschermen, vond er in 2024 een gerichte onderhoudscampagne plaats. De algehele staat van de muurschilderingen werd gecontroleerd om eventuele nieuwe achteruitgang sinds de laatste meting in 2016 op te sporen. Opgebouwd stof en witachtige vlekken (patina) werden voorzichtig verwijderd. Tevens werd het stucwerk mechanisch gestabiliseerd en verstevigd.

Gedurende dit onderhoud kregen bezoekers de unieke kans om de steigers te beklimmen en de personages letterlijk recht in de ogen te kijken. De kapel werd na afronding van de werkzaamheden heropend.[3].