| |
|
In de beroemde fresco-cyclus Allegoria ed Effetti del Buon e del Cattivo Governo (1338–1339) van Ambrogio Lorenzetti in het Palazzo Pubblico van Siena, zweeft La Carità (de Naastenliefde, Liefde) hoog bovenin de centrale muur van de Sala della Pace.
Samen met Fede (Geloof) en Speranza (Hoop) vormt zij de groep van de drie goddelijke deugden, de virtù teologali, die de hemelse basis en bescherming vormen voor de aardse macht.
Ambrogio Lorenzetti was een schilder van de Sienese school die actief was van ongeveer 1317 tot 1348. Hij werd vooral bekend door de fresco's die hij in opdracht van de Raad van Negen maakte in het Palazzo Pubblico in Siena. De fresco’s in de Sala dei Nove vormen een van de omvangrijkste en belangrijkste profane muurschilderingen uit de Middeleeuwen en verbeelden een manifest over de positie en het functioneren van de Sienese stadstaat aan het begin van de veertiende eeuw. Op de korte dwarse muur schilderde Lorenzetti de Allegorie van het Goede Bestuur. Het is de muur waarop het meeste licht valt.
Goed Bestuur
|
Het Goede bestuur wordt gepersonifieerd in de grote, koninklijke oude figuur die op de troon zit en de kleuren draagt van Siena (zwart en wit). Rond zijn hoofd staan de letters CSCV (‘’Commune Saenorum Civitatis Virginis’’, gemeente Siena, stad van de maagd).[2] Bovenaan worden de drie theologische deugden weergegeven (Geloof, Liefde en Hoop). Onder de troon zoogt de Romeinse wolvin de tweeling.
|
|
| Ambrogio Lorenzetti, Allegoria del Buon Governo (Allegorie van Goed Bestuur, de koninklijke figuur centraal op de troon) (1338-1339), Sala dei Nove, Palazzo Pubblico, Siena [1]
|
| In de hemel, boven het hoofd, schilderde Ambrogio de goddelijke deugden: Geloof (Fides, met kruis), Liefde (Caritas, met vlammend hart) en Hoop (Spes), die kijkt naar een visioen van Christus in de hemel.
La Carità wordt meestal afgebeeld met een brandend hart in haar hand of vlammen (symbolen van goddelijke liefde en vuur) en vaak met vruchten of pijlen. De vlam staat voor de warmte en de zuiverheid van de liefde die naar God en de medemens uitgaat.
In Lorenzetti’s politieke allegorie staan de goddelijke deugden helemaal bovenaan. Ze inspireren de vorst of het stadsbestuur (Il Comune di Siena, de centrale figuur in het wit-zwart op de troon). Goed bestuur kan volgens het middeleeuwse en Thomistische denken (beïnvloed door Thomas van Aquino en Aristoteles) niet los worden gezien van een hogere morele en spirituele orde.
|
|
Ambrogio Lorenzetti, details van het Goede bestuur en de goddelijke deugden Fides en Caritas[1]
|
La Carità vertegenwoordigt in deze seculiere, burgerlijke context niet alleen de christelijke naastenliefde in algemene zin, maar ook de plicht van de bestuurders en burgers om het algemeen welzijn (il bene comune) te dienen uit liefde voor hun stad en gemeenschap. Zij verbindt de spirituele liefde met de praktische, rechtvaardige handelingen van de aardse deugden (zoals Giustizia en Concordia) die eronder zijn afgebeeld.[6]
|
|
|
|
| |
|
 |
Ambrogio Lorenzetti, Allegoria del Buon Governo (Allegorie van Goed Bestuur, centraal op de troon. Boven worden de drie theologische deugden weergegeven (van links Geloof, Liefde en Hoop). Onder de troon zoogt de Romeinse wolvin de tweeling) (1338-1339), Sala dei Nove, Palazzo Pubblico, Siena [1]
|

|
|
|
|
|
 |
|
 |
|
 |
Ambrogio Lorenzetti, Allegorie van Goed Bestuur (detail, la Giustizia) (1338-1339), Palazzo Pubblico, Siena |
|
Ambrogio Lorenzetti, Allegoria del Buon Governo (dettaglio, parte sinistra), Palazzo Pubblico, Siena. a sinistra: la Pace, la Fortezza e la Prudenza
|
|
Ambrogio Lorenzetti, Allegoria del Buon Governo (dettaglio), Palazzo Pubblico, Siena. Van links naar rechs:: la Magnanimità, la Temperanza e la Giustizia
|
 |
|
 |
|
 |
Ambrogio Lorenzetti, Allegoria del Buon Governo, 1338-1339, Sala della Pace, Palazzo Pubblico, Siena |
|
Ambrogio Lorenzetti, Effetti del Buon Governo in città, 1338-1339, Sala della Pace, Palazzo Pubblico, Siena |
|
Ambrogio Lorenzetti, Effetti del Buon Governo in campagna, 1338-1339, Sala della Pace, Palazzo Pubblico, Siena
|
 |
|
 |
|
 |
La Concordia
|
|
La lupa romana allatta i gemelli sotto il trono. Uno dei due gemelli ...
|
|
e l'altro dei due gemelli. |
 |
|
 |
|
 |
| La Pace |
|
La Fortezza |
|
La Prudenza
|

|
|
|
|
|
 |
|
 |
|
 |
Palazzo Pubblico, facciata
|
|
Palazzo Pubblico, Cortile del Podestà, Piazza del Campo, Siena
|
|
Ambrogio Lorenzetti, Allegoria del Buon Governo. La parete Nord ed un scorcio della parete Est (Effetti del Buon Governo in città) della Sala dei Nove del Palazzo Pubblico
|
In de schilderkunst werd het thema van de theologische of kardinale deugden door veel kunstenaars uit de veertiende en vijftiende eeuw opgenomen. Voor Ambrogio Lorenzetti is het een vertrouwd thema. Het toont zijn diepe overtuiging dat de redding van de ziel, maar ook het goede bestuur van een stad, niet mogelijk is zonder dat de mens van deze deugden doordrenkt is.
Ambrogio zou hetzelfde thema van de kardinale deugden ook verwerken in zijn Maestà di Massa Marittima. In deze monumentale Maestà volgde Lorenzetti de artistieke traditie die andere Sienese schilders als Simone Martini en Lippo Memmi hadden uitgetekend. Maar Ambrogio voegde er een intense, en moederlijke Madonna aan toe, een scene vol emotie die in de Sienese kunst van die tijd ongebruikelijk was.
In zijn fresco's over het Goede en Slechte Bestuur in het Palazzo Pubblico combineerde Ambrogio de drie theologale deugden geloof, hoop en liefde met de kardinale deugden om de ideale eigenschappen van een stadsbestuur te verbeelden. In de Maestà van Massa Marittima staan op de trappen van Maria's troon uitsluitend de drie goddelijke deugden
centraal. Op het schilderij zitten drie vrouwenfiguren op de treden voor de Madonna met Kind. Ze zijn van beneden naar boven in een strikte hiërarchie geplaatst.
|
 |
|
 |
|
 |
Ambrogio Lorenzetti, Maestà di Massa Marittima (particolare della carità), 1335 ca., Museo di Arte Sacra,
Massa Marittima
|
|
Ambrogio Lorenzetti, Maestà di Massa Marittima (particolare della fede), 1335 ca., Museo di Arte Sacra, Massa Marittima
|
|
Ambrogio Lorenzetti, Maestà di Massa Marittima (particolare della speranza),
1335 ca., Museo di Arte Sacra, Massa Marittima
|
 |
|
 |
|
|
Ambrogio Lorenzetti, Maestà di Massa Marittima, 1335 ca., Museo di Arte Sacra, Massa Marittima
|
|
Ambrogio Lorenzetti, Maestà di Massa Marittima (particolare della carità, con in mano il fuoco dell'amore divino), 1335 ca., Museo di Arte Sacra, Massa Marittima
|
|
Ambrogio Lorenzetti, Maestà di Massa Marittima (particolare della carità), 1335 ca., Museo di Arte Sacra, Massa Marittima
|
Geloof (Fides) zit op de onderste, witte trede. Als fundament van het geloof houdt zij een spiegel of medaillon vast met waarin de Heilige Drie-eenheid afgebeeld. wordt, al is de Heilige Geest niet langer zichtbaar.
Hoop (Spes) bevindt zich op de middelste, groene trede. Zij kijkt omhoog en houdt een model van een kerktoren vast, als symbool voor het verlangen naar de hemel.
Liefde (Caritas) tenslotte zit op de bovenste, rode trede, het dichtst bij Maria en haar kind. Zij houdt een brandend hart en een pijl vast om de goddelijke liefde uit te drukken.
Enkele jaren na het paneel in Massa Marittima schilderde Lorenzetti tussen 1338 en 1339 zijn beroemde frescocyclus in het Palazzo Pubblico in Siena.
Omdat dit werk een wereldlijk, politiek programma heeft in het stadhuis, staan de kardinale deugden
daar wél centraal rond de personificatie van het Goede Bestuur, vergezeld door de goddelijke deugden boven zijn hoofd.
[3]
|

Arte in Toscana | Ambrogio Lorenzetti | Allegoria ed Effetti del Buono e del Cattivo Governo
Travel Guide Tuscany | Palazzo Pubblico in Siena
Photo QAlbum | Il ciclo del Buono e del Cattivo Governo | Het albumarchief van Google (Picasa)
Comune Siena | www.comune.siena.it
R. Bartalini, La 'Maestà' della loggia del Palazzo Pubblico di Siena, in Ambrogio Lorenzetti, a cura di A. Bagnoli, R. Bartalini e M. Seidel, catalogo della mostra (Siena, 22 ottobre 2017-21 gennaio 2018), Silvana, 2017 | www.academia.edu
Bibliografia
Marco M. Mascolo, Alessandra Caffio, «Al servizio dei Nove: Ambrogio Lorenzetti 'pittore civico'» (con un paragrafo di A. Caffio), in «Ambrogio Lorenzetti», catalogo della mostra (Siena, 22-ottobre 2017-21 gennaio 2018), a cura di A. Bagnoli, R. Bartalini, M. Seidel, Silvana Editoriale, Cinisello Balsamo 2017
Chiara Frugoni , Una lontana città: Sentimenti e immagini nel Medioevo, G. Einaudi (Saggi), 1983
Chiara Frugoni, Pietro and Ambrogio Lorenzetti, 1988
Chiara Frugoni, Paradiso vista Inferno. Buon Governo e Tirannide nel Medioevo di Ambrogio Lorenzetti, Bologna, Il Mulino, 2019
Quentin Skinner, Ambrogio Lorenzetti: The artist as political philosopher. In Proceedings of the British Academy, Volume 72: 1986. pp. 1-56 (1987)
Ambrogio Lorenzetti. Il Buon Governo, ed. Enrico Castelnuovo, contributi di Maria Monica Donato; Furio Brugnolo, Milano 1995
R. Starn and L. Partridge, Arts of Power: Three Halls of State in Italy, 1300–1600, Berkeley/ Los Angeles/Oxford, 1992
A. Bagnoli (a cura di), R. Bartalini (a cura di), Ambrogio Lorenzetti. Catalogo della mostra (Siena, 22 ottobre 2017-21 gennaio 2018), Silvana, 2017
M. Civai, Il palazzo pubblico e il museo civico di Siena, Editore Betti, Siena, 1999
Toscana. Guida d'Italia (Guida rossa), Touring Club Italiano, Milano 2003, p. 536.

[1] Foto lasciato nel dominio pubblico. Fonte Picasa Web Albums | Il ciclo del Buono e del Cattivo Governo
[2] LORENZETTI, Ambrogio di Michela Becchis - Dizionario Biografico degli Italiani - Volume 65 (2005) | www.treccani.it
[3] Kunst in Toscane | Ambrogio Lorenzetti, Allegoria del Buon Governo, Le Virtù, Magnanimitas, Temperantia e Iustitia, (Allegorie van Goed Bestuur, de deugden grootmoedigheid, matigheid en rechtvaardigheid (1338-1339), Sala dei Nove, Palazzo Pubblico, Siena
|
|
| |
|
|