Siena | Sagrestia Vecchia di Santa Maria della Scala, Madonna della Misericordia di Domenico di Bartolo

Sagrestia Vecchia di Santa Maria della Scala, Madonna della Misericordia di Domenico di Bartolo

DeSagrestia Vecchia (ook bekend als de Cappella del Sacro Chiodo) is een historische sacristie in het voormalige ziekenhuiscomplex Santa Maria della Scala in Siena. De ruimte staat wijdverbreid bekend om haar indrukwekkende en complexe 15e-eeuwse fresco's, die worden beschouwd als een van de belangrijkste meesterwerken van de Sienese renaissancekunst.

De ruimte werd rond 1444 gebouwd onder leiding van rector Giovanni Buzzichelli. Het hoofddoel van de sacristie was het veilig opbergen van de sacra pignora: de uiterst kostbare verzameling heilige relikwieën die het ziekenhuis in de 14e eeuw had verworven, waaronder een spijker die afkomstig zou zijn van het Kruis van Christus (vandaar de alternatieve naam Cappella del Sacro Chiodo).
De indeling en de versiering van de sacristie weerspiegelden de renaissancistische normen en de moderne cultuur van de opdrachtgever rector Giovanni Buzzichelli, die eerder al de beroemde fresco-cyclus van het Pellegrinaio had laten uitvoeren. De fresco's in de Sagrestia Vecchia werden uitgevoerd door Lorenzo Vecchietta.
Tegenwoordig bevindt zich hier ook het losgemaakte fresco van de Madonna del Manto of Madonna della Misericordia van Domenico di Bartolo. Het fresco, geschilderd in 1444, is afkomstig uit de Cappella del Manto (of Cappella delle Reliquie) van hetzelfde ziekenhuis en werd in 1610 hierheen overgebracht.

In april 2026 werd de ruimte bovendien opnieuw ingericht om deze historische kerkschatten op hun oorspronkelijke plek tentoon te stellen aan het publiek.

Mappa Sagrestia Vecchia di Santa Maria della Scala,, Siena | Enlarge map



Madonna della Misericordia di Domenico di Bartolo, Sagrestia Vecchia di Santa Maria della Scala	Domenico di Bartolo, Madonna della misericordia, Madonna del manto, 1444, affresco staccato, frammento laterale slnistro, Sagrestia Vecchia	Domenico di Bartolo, Madonna della misericordia, 1444, affresco staccato, frammento laterale destro

Cappella del Sacro Chiodo o Sagrestia Vecchia	Il soffitto	Domenico di Bartolo, Madonna della Misericordia, 1444 (sinopia), Sagrestia Vecchia di Santa Maria della Scala, Siena

		Veduta Sagrestia Vecchia, Santa Maria della Scala, Siena con la Madonna del manto di Domenico di Bartolo, 1444, affresco staccato, e Animal di Berlinde De Bruyckere. Courtesy AGIVERONA Collection, GALLERIA CONTINUA
In latere periodes veranderde de ruimte van functie. Zo was de ruimte een tijdlang in gebruik als bibliotheek en als college- of leslokalen voor de geneeskunde en chirurgie toen het complex nog actief als ziekenhuis functioneerde.

Anonimo, Aula di Medicina nella Sagrestia Vecchia di Santa Maria della Scala, Siena, gelatina ai sali d'argento/ carta baritata [Fototeca Berenson, Fondazione Federico Zeri] [2]


Omgeven door cipressen en olijfbomen, jeneverbesstruiken en rozemarijn, op wandelafstand van het authentieke kleine dorp Castiglioncello Bandini, ligt Podere Santa Pia. Het is een prachtig vakantiehuis, omringd door eeuwenoude eiken en gelegen op een heuveltop vanwaar je kan genieten van een adembenemend uitzicht over de Toscaanse Maremma, een uitzicht dat reikt tot de Tyrreense Zee en het eiland Montecristo. Santa Pia is geen huis dat zich aan het landschap onttrekt. Het maakt er deel van uit. De oude stenen, de open ruimtes, het licht dat gedurende de dag verandert en de vergezichten over de Toscaanse heuvels geven het huis een vanzelfsprekende verbondenheid met zijn omgeving. Hier is ruimte om te vertragen: een ochtend met koffie in de tuin, een wandeling door het landschap, een lange lunch onder de bomen of een aperitivo terwijl de zon achter de heuvels verdwijnt. Italiaanse buren vertelden dat dit vroeger een klein klooster was. Hier trokken jonge vrouwen zich terug om zich aan een geestelijk leven in een ongerepte omgeving te wijden. Traveling in Tuscany\| Holiday homes in southern Tuscany \| Podere Santa Pia

Podere Santa Pia, with a unique private swimming pool	A beautiful early evening by the pool, in the resplendent Tuscan sun, time takes on a languid quality	Pools in a natural area, a dive into the heart of Tuscany

Early morning light at the private swimming pool at Podere Santa Pia	A beautiful spring morning by the pool, a natural jewel nestled amidst the verdant Tuscan hill	Small inflatable pool next to the spacious private pool in Podere Santa Pia, Castiglioncello Bandini, Cinigiano, Tuscany
Buiten vloeit de tuin bijna ongemerkt over in het omliggende landschap. Rond het huis is een intieme buitenruimte gecreëerd waarin de oorspronkelijke, enigszins ruige natuur van de Maremma voelbaar blijft. Het zwembad vormt het middelpunt van deze buitenwereld. Het heldere water weerspiegelt de hemel, de wolken en het veranderende licht van de dag. Overdag is het een plek voor zwemmen en ontspanning; tegen de avond wordt het een stille spiegel waarin de laatste kleuren van de zon verschijnen.

Reflections on the pool. You enter the pool like forgetting. Call it paradise if you must...


Bibliografia Carli E., Studies in late medieval and Renaissance painting in honor of Millard Meiss, Sulla "Madonna del Manto" e su altri affreschi nello spedale di Santa Maria della Scala a Siena, 1977, pp. 73-82 Gallavotti D., Annuario dell'Istituto di Storia dell'arte, Un affresco restituito di Domenico di Bartolo: la Madonna del Manto nello Spedale di Siena, 1973-1974, pp. 169-198 Gallavotti Cavallero, Daniela, Lo Spedale di Santa Maria della Scala in Siena. Vicende di una committenza artistica, 1985 Het onderzoek van Gallavotti houdt historisch gezien verband met de vondst en de kritische reconstructie van deze verloren gewaande zijfragmenten en de bijbehorende sinopie, die pas in 1969 plaatsvonden. Hierdoor konden wetenschappers de oorspronkelijke iconografie, zoals bedacht door Domenico di Bartolo, op ideële en filologische wijze reconstrueren. “ Santa Maria, Santa Maria della Scala. L'edificio e i percorsi museali, 2021 [1] Foto di By Miguel Hermoso Cuesta, licenziato in base ai termini della licenza Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International. [2] Anonimo, , Aula di Medicina nella Sagrestia Vecchia di Santa Maria della Scala, Siena, Fototeca Berenson, [Fondazione Federico Zeri, Licenza Immagine: Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International] \|catalogo.fondazionezeri.unibo.it