Anna Maria Maetzke (1942–2004) behoort tot de meest gezaghebbende Italiaanse kunsthistorici en erfgoeddeskundigen van haar generatie. Gedurende meer dan drie decennia speelde zij een bepalende rol in de bescherming, restauratie en wetenschappelijke bestudering van het kunsthistorische erfgoed van Toscane, waarbij haar naam onlosmakelijk verbonden raakte met de herwaardering van Piero della Francesca en het artistieke patrimonium van de provincie Arezzo.

De Soprintendenza ai Beni Artistici e Storici di Arezzo

Na haar opleiding in de kunstgeschiedenis trad Maetzke in 1969 in dienst van de Italiaanse monumentenzorg. Aanvankelijk werkte zij bij de Galleria Palatina in Palazzo Pitti in Florence, waarna zij werd benoemd bij de Soprintendenza ai Beni Artistici e Storici di Arezzo. Vanaf 1972 was zij daar directeur van de afdeling historische en artistieke monumenten. In deze functie hield zij toezicht op de inventarisatie, bescherming, restauratie en wetenschappelijke documentatie van het openbare kunstbezit, terwijl zij tevens verantwoordelijk was voor het beheer van de rijksmusea in de provincie Arezzo. In 1988 werd zij benoemd tot Soprintendente, waarmee zij de hoogste verantwoordelijkheid kreeg voor het kunsthistorische erfgoed van het gebied.

Onder haar leiding ontwikkelde de Soprintendenza zich tot een internationaal gerespecteerd centrum voor restauratie en kunsthistorisch onderzoek. Zij combineerde een uitzonderlijke wetenschappelijke deskundigheid met een sterke overtuiging dat restauratie altijd moest samengaan met grondig historisch en technisch onderzoek. Haar beleid richtte zich niet alleen op het behoud van afzonderlijke meesterwerken, maar ook op de bescherming van hun architectonische, liturgische en landschappelijke context.

Piero della Francesca

Internationale bekendheid verwierf Maetzke door haar leiding over de langdurige restauratie van Piero della Francesca's fresco's van De Legende van het Ware Kruis in de basiliek van San Francesco in Arezzo. Dit omvangrijke project, dat in 1990 begon en in 2000 werd voltooid, geldt als een van de belangrijkste restauratiecampagnes van de twintigste eeuw. Dankzij een uiterst zorgvuldige combinatie van natuurwetenschappelijk onderzoek, restauratietechniek en kunsthistorische analyse werden de fresco's opnieuw zichtbaar in hun uitzonderlijke helderheid van kleur, licht en ruimtelijke constructie. De restauratie bracht niet alleen nieuwe inzichten in Piero's schildertechniek, maar vestigde Arezzo definitief als een internationaal centrum voor de studie van de renaissancekunst.

Piero della Francesca, Storie della Vera Croce, basilica di San Francesco, Arezzo [scene Battaglia di Eraclio e Cosroè, dettagli] (2)

Arte nell'aretino Dipinti e sculture restaurati dal XIII al XVIII secolo, a cura di Anna Maria Maetzke, Edam, Firenze, 1980

 

• ISBN-10: 906153934X (IT)
• ISBN-13: 978-9061539346 (FR)

 

Il restauro della Madonna del Parto di Piero della Francesca

di Anna Maria Maetzke

Anna Maria Maetzke (Editor), Introduzione ai capolavori di Piero della Francesca,
Silvana Editoriale, 1998

Piero della Francesca, Silvana Editoriale, Milaan, 1998, herziene edities 2013

• ISBN-10: 906153934X (IT)
• ISBN-13: 978-9061539346 (FR)

Dit is Maetzke's bekendste monografie en wordt algemeen beschouwd als haar belangrijkste publicatie.

Uitgebreid herziene editie: Piero della Francesca. L'opera, Silvana, 2013, met fotografie van Alessandro Benci.

"In queste pagine si è inteso fornire al lettore che voglia avvicinarsi a un artista che fu tra i più grandi geni dell'arte di tutti i tempi, come fu Piero della Francesca, complessa personalità di non facile e immediata comprensione neppure per chi si dedica a questi studi, uno strumento agile per un primo approfondimento della sua straordinaria figura di artista che fu, più di ogni altro, protagonista e interprete degli ideali più alti dell'età dell'Umanesimo e del primo Rinascimento italiano". (Anna Maria Maetzke)

 

Anna Maria Maetzke (Editor), Piero della Francesca. La leggenda della vera croce
in S. Francesco ad Arezzo, Skira editore, Milano, 2000

Anna Maria Maetzke (a cura de), Piero della Francesca. La leggenda della vera croce in S. Francesco ad Arezzo, Skira editore, Milano, 2000| ISBN-10 ‏ : ‎ 8881187469 - ISBN-13 ‏ : ‎ 978-8881187461

Dit rijk geïllustreerde standaardwerk verscheen in 2001 ter gelegenheid van de voltooiing van de omvangrijke restauratie van Piero della Francesca's monumentale frescoencyclus De Legende van het Ware Kruis in de Bacci-kapel van de basiliek van San Francesco in Arezzo. Onder redactie van Anna Maria Maetzke en Carlo Bertelli brengt de publicatie vooraanstaande kunsthistorici, restauratoren en conservatoren samen om een nieuw, multidisciplinair perspectief te bieden op een van de grootste meesterwerken van de vroege Italiaanse renaissance.

Het boek is veel meer dan een restauratieverslag. Het combineert kunsthistorisch onderzoek, technische analyses, restauratiedocumentatie en iconografische interpretaties met uitzonderlijk fotografisch materiaal van Alessandro Benci, waardoor de fresco's voor het eerst na vijftien jaar restauratiewerk in hun vernieuwde helderheid en chromatische rijkdom konden worden bestudeerd. Elke scène van de cyclus wordt afzonderlijk behandeld, terwijl tevens aandacht wordt besteed aan de ontstaansgeschiedenis van het programma, de schildertechniek van Piero della Francesca, de restauratiemethodologie en de historische betekenis van de Bacci-kapel.

Anna Maria Maetzke, destijds Soprintendente per i Beni Artistici e Storici di Arezzo en nauw betrokken bij de restauratie, levert in de uitgave niet alleen de wetenschappelijke coördinatie, maar ook een fundamentele bijdrage aan de interpretatie van de fresco's. Haar essays en catalogusteksten weerspiegelen een benadering waarin restauratie en kunsthistorisch onderzoek onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Voor Maetzke vormt de restauratie geen eindpunt, maar een middel om Piero's uitzonderlijke beheersing van licht, perspectief, geometrie en narratieve compositie opnieuw zichtbaar en begrijpelijk te maken.

Dankzij de combinatie van wetenschappelijke diepgang, uitvoerige restauratiedocumentatie en hoogwaardige fotografie geldt Piero della Francesca. La leggenda della Vera Croce in San Francesco ad Arezzo nog altijd als een van de belangrijkste referentiewerken over Piero della Francesca en zijn fresco's in Arezzo. Het boek markeert een beslissend moment in de moderne studie van de kunstenaar en blijft een onmisbare bron voor kunsthistorici, restauratoren en liefhebbers van de Italiaanse renaissance.